مشخصات پژوهش

عنوان	مدل سازی و واکاوی ژنتیکی متغیّر پنهان عملکرد شیردهی در بز مورسیانا-گرانادینا
نوع پژوهش	طرح پژوهشی خاتمه یافته
کلیدواژه‌ها	تولید شیر، چربی و پروتئین شیر، رکورد روز آزمون، نمره سلول سوماتیک
چکیده	در پژوهش کنونی، از رکوردهای روز آزمون تولید شیر، درصد چربی، درصد پروتئین و نمره سلول های سوماتیک شیر در نخستین و دومیّن دوره شیردهی بزهای مورسیانا-گرانادینا استفاده شد که طی سال های 1396 تا 1404 در مجتمع پرورش بز شیری مورسیا واقع در شهرستان قلعه گنج استان کرمان جمع آوری شده بودند. با استفاده از تکنیک مدل سازی متغیّر پنهان و تحلیل عاملی تاییدی، دو متغیّر پنهان عملکرد شیردهی در نخستین (TDLP1) و دومیّن (TDLP2) دوره شیردهی ایجاد شدند و با استفاده از چهار معیار نکویی برازش شامل جذر استاندارد شده میانگین مربعّات باقی مانده (SRMR)، جذر میانگین مربعات خطای تقریب (RMSEA)، شاخص تاکر-لوئیس (TLI) و شاخص برازش مقایسه ای (CFI) از لحاظ کفایت آماری ارزیابی شدند. مقادیر CFI، TLI، RMSEA و SRMR برای TDLP1 به ترتیب 97/0، 91/0، 04/0 و 01/0 و برای TDLP2 به ترتیب 97/0، 92/0، 05/0 و 02/0 بودند که بر مناسب بودن مدل تحلیل عاملی پیشنهاد شده برای هر دو متغیّر پنهان دلالت دارند. این دو متغیّر پنهان با استفاده از مدل های تابعیت تصادفی و تحت تابع چندجمله ای های لژاندر واکاوی شدند. مقایسه مدل های تابعیت تصادفی نشان داد که برای هر دو متغیّر پنهان، مدلی با درجه برازش 3 برای اثرات ژنتیکی مستقیم و درجه برازش 2 برای اثرات محیطی دائمی، مناسب ترین مدل برای برآورد پارامترهای ژنتیکی آنها است. برای TDLP1 برآوردهای وراثت پذیری و نسبت واریانس محیطی دائمی به واریانس فنوتیپی مقادیر کم تا متوسطی بودند و از 01/03±0/0 در 45امین روز شیردهی تا 07/0±23/0 در 265امین روز شیردهی برای وراثت پذیری و از 01/0±03/0 در روزهای 105، 125، 145 و 165 روز شیردهی تا 04/0±21/0 در 5امین روز شیردهی برای نسبت واریانس محیطی دائمی به واریانس فنوتیپی در نوسان بودند. برای TDLP2، نیز برآوردهای وراثت پذیری در طول دوره شیردهی کم تا متوسط بودند و از 01/0±03/0 در 185 و 205امین روز شیردهی تا 06/0±27/0 در 265امین روز شیردهی در نوسان بودند. برآوردهای نسبت واریانس محیطی دائمی به واریانس فنوتیپی در طول دوره شیردهی دوم تغییرات قابل ملاحظه ای نداشتند. برای TDLP1 همبستگی های ژنتیکی بین روز آزمون های مختلف از 08/0±21/0 بین 5امین و 265امین روز شیردهی تا 15/68±0/0 بین 71امین و 139امین روز شیردهی و همبستگی های فنوتیپی از 01/0±04/0 بین 71امین و 265امین روز شیردهی تا 02/0±23/0 بین 71امین و 265امین روز شیردهی در نوسان بودند. برای TDLP2 همبستگی های ژنتیکی بین روز آزمون های مختلف از 03/0±13/0 بین 5امین و 265امین روز شیردهی تا 08/0±78/0 بین 71امین و 139امین روز شیردهی و همبستگی های فنوتیپی از 01/0±02/0 بین 139امین و 265امین روز شیردهی تا 03/0±14/0 بین 71امین و 139امین روز شیردهی در نوسان بودند. در طول دوره شیردهی، همبستگی های ژنتیکی بین جفت رکوردهای روز آزمون مثبت و عموماً بزرگتر از همبستگی های فنوتیپی بودند. همبستگی های ژنتیکی بین رکوردهای روز آزمون نزدیک تر، قوی تر بودند در حالی که همبستگی های ژنتیکی بین روز آزمون های دورتر، مقادیر کمتری بودند. به طور کلی، برآوردهای وراثت پذیری و نسبت واریانس محیط دائمی به واریانس فنوتیپی برای دو متغیّر پنهان عملکرد شیردهی در نخستین و دومیّن دوره شیردهی در پژوهش کنونی نشان می دهند این صفات عمدتاً تحت تاثیر اثرات محیطی موقتی می باشند که امکان استفاده از انتخاب ژنتیکی مستقیم برای بهبود این صفات را محدود می کند. بنابراین، در نظر گرفتن اثرات محیطی موقت مانند تغذیه و بهداشت در طراحی یک برنامه اصلاح نژادی کارآمد ب
پژوهشگران	مرتضی مختاری (نفر اول)، ارسلان برازنده (نفر دوم)، زهرا رودباری (نفر سوم)، نجمه کارگر برزی (نفر چهارم)، مسلم مقبلی (نفر پنجم)