مجتبی خوارزمی

محوطه های شهرنشینی جنوب شرق ایران ایران در عصر مفرغ، متناسب با اتخاذ فناوری های خاصی هرکدام توانستند مسیر رشد و گسترش خود را بازیابند و در رقابت با محوطه های بیرون از فلات ایران، جایگاه خود را تثبیت کنند. ساخت اشیای زینتی از مهره ها و فناوری مته های مرتبط با سوراخ کردن آنها یکی از عوامل رشد این محوطه ها بود. پیدا شدن مته ها و روش های متفاوت سوراخ کاری نشان می دهد که هر محوطه فناوری منحصر به فردی داشته است. با توجه به انواع متفاوت مته های پیدا شده در هر محوطه، و علاقه به نوع خاصی از اشکال مهره ها می توان گفت که هر محوطه علاوه بر مته های ویژه خود، اشتراکاتی نیز با سایر محوطه ها داشته است. اشکال مته ها و ابزار به کار رفته در ساخت اشیا و سنگ های نیمه گرانبها با توجه به افزایش و فراوانی آنها در محوطه ها، اشکال هندسی مهره ها در هر محوطه با توجه به بقایای یافت شده، و مقایسه با مناطق همجوار از اهداف این پژوهش است. مهمترین پرسش ها در مورد موضوع این بود که چه شواهدی از نوع مته ها در سوراخ کردن مهره ها وجود دارد که یک فناوری ویژه ساخت اشیای سنگی در هر محوطه وجود داشته است؟ و اینکه آیا تبادلات گسترده دوره شهرنشینی سبب رواج یک سبک فراگیر منطقه ای یا فرامنطقه ای در ارتباط با مهره های سنگی بوده است یا تأثیر چندانی در تبادل فناوری نداشته است؟ شناخت فناوری های اختصاصی ساخت مهره های سنگی از طریق مته های به کار رفته، شکل اشیای مهره ای و فراوانی آنها در محوطه های جنوب شرق ایران از ضرورت های این پژوهش است. روش پژوهش به کار رفته بر مبنای مطالعات توصیفی و کتابخانه ای و با مقایسه تطبیقی بر اساس داده های حاصل از کاوش در محوطههای جنوب شرق ایران و مناطق همجوار صورت گرفته است.