November 16, 2026
University of Jiroft
فارسی
Hossein Habibi
Academic rank:
Assistant professor
Address:
Department of Archaeology, University of Jiroft, Jiroft, Iran
Education:
PhD. in Archaeology
Phone:
—
Faculty:
—
E-mail:
Hossein [dot] Habibi [dot] 87 [at] gmail [dot] com
Home
Research activities
Courses
Research
Title
گونه شناسي و گاهنگاري سفال ساساني تم خرگ، كرمان جنوبي، ايران
Type
Article
Keywords
تم خرگ، رودبار جنوب، سفال ساساني، گونه شناسي، سفال نارنجي منقوش ظريف يا نَمُرد، گاهنگاري
Researchers
Hossein Habibi, meysam shahsavari
Abstract
مقالۀ حاضر به گونه شناسي و گاهنگاري مجموعۀ سفال ساساني تُم خرگ در رودبار جنوبي مي پردازد. مواد سطحي غني اين دوره در اين محوطه با وجود اهميت تم خرگ به عنوان بزرگترين محوطۀ باستاني منطقه هنوز منتشر نشده است. سفال يكي از حوزه هاي مغفول در مطالعات ساساني شمرده مي شود. اين خلأ با توجه به ناديده گرفته شدن چشم اندازهاي اواخر باستان حوزۀ فرهنگي هليل رود حتي بيشتر به چشم مي آيد. بنابراين با نظر به آخرين پيشرفت ها در اين حوزۀ مطالعاتي، بررسي اين مجموعه از اهميت بالايي برخوردار است. داده هاي پژوهش كنوني از طريق فنون ميداني و كتابخانه اي گردآوري و بر اساس روش تحليلي-توصيفي (كيفي) مطالعه شده اند. پرسش مقاله اين بوده كه چگونه مي توان ويژگي هاي بومي ـ محلي سفال ساساني جنوب كرمان را بر اساس مواد در دسترس مشخص كرد؟ همينطور پرسش ديگر آن عبارت بوده از اينكه بازسازي تعاملات (فرا)منطقه اي جمعيت خرگ در اين دوره چگونه ممكن است؟ پژوهش حاضر فرض داشته كه مجموعۀ خرگ فهم بهتري از ويژگي هاي سنتهاي سفالسازي فراهم كرده و مطالعۀ گونه شناختي-گاهشناختي آن بازتابي از ارتباطات اجتماعي-اقتصادي گروه هاي انساني ساكن اين مكان در دورۀ ساساني را ارائه مي نمايد. در اين راستا، مجموعۀ سفال مورد مطالعه برپايۀ اصول بررسي باستان شناختي روشمند مطالعه گرديده و از 162 مربع 10×10 متر مربعي در سراسر سطح محوطه نمونه برداري شد. سپس نمونه ها طبقه بندي، گونه شناسي و مقايسه شد. بنابراين ادعا شده كه گونۀ نارنجي منقوش ظريف (نَمُرد) سنتي بومي و يكي از كلاس هاي اصلي سفال دورۀ ساساني در تم خرگ است. سواي آن، سفال لعاب فيروزه اي قليايي و بعضي انواع ساده نشاندهندۀ تعاملات بين منطقه اي جامعۀ خرگ در اين دوره هستند. با وجود بعضي ويژگي هاي بومي سفال ساساني خرگ، اين مقاله مشخص نموده كه منطقۀ پايين دست آبريز هليل رود در اين زمان بخشي از شبكۀ اقتصادي بوده كه فراتر از منطقۀ كرمان دربرگيرندۀ كرانه و پس كرانه هاي خليج فارس و درياي عمان مي شده است.