فاطمه شهدادی

مقدمه و هدف: طیور در طول دوران پرورش با تهدیدهای مختلفی از جمله بیماری و تنش مواجه هستند که ایمنی و سلامت آنها را به مخاطره می اندازد. ویتامین های A و E، از گروه ویتامین های محلول در چربی هستند که نقش مهمی در تولید، رشد و نمو، حفاظت از بافت ها و غشاهای سلولی، تکثیر و تمایز سلول و رشد جنینی دارند. همچنین در تعدیل پاسخ ایمنی، حفظ سرم خون و بافت ها و کاهش پاسخ التهابی موثر هستند. نقش آنتی اکسیدانی این مکمل های ویتامینی توسط محققین اثبات شده است، بنابراین علاوه بر بهبود عملکرد رشد و ایمنی، می توانند با جلوگیری از آسیب های اکسیداتیو، منجر به افزایش پایداری گوشت طیور به اکسیداسیون ‏شوند. به همین منظور این آزمایش جهت بررسی اثر مکمل های ویتامین A و E بر عملکرد رشد، پاسخ ایمنی، ویژگی های کیفی و اکسیداتیو گوشت جوجه های گوشتی، طراحی و انجام شد. مواد و روش ها: این آزمایش روی 160 قطعه جوجه نر گوشتی یک روزه سویه راس 308 با چهار تیمار و چهار تکرار و 10 قطعه جوجه گوشتی در هر تکرار در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل تیمار یک (جیره ذرت-سویا بدون افزودنی)، تیمار دو (جیره پایه + 250 میلی گرم ویتامین E)، تیمار سه (جیره پایه + 1500 واحد بین المللی ویتامین A) و تیمار چهار (جیره پایه + 250 میلی گرم ویتامین E و 1500 واحد بین المللی ویتامین A) در هر کیلوگرم جیره بودند. جیره ها با انرژی و پروتئین یکسان برای گروه های آزمایشی تهیه و مکمل های ویتامین A و E به صورت سرک به تیمارهای مربوطه، افزوده شدند. صفات عملکردی شامل مصرف خوراک و افزایش وزن برای دوره های آغازین (1 تا 10 روزگی)، رشد (11 تا 25 روزگی) و پایانی (26 تا 42 روزگی) اندازه گیری و ضریب تبدیل خوراک محاسبه شد. واکسن نیوکاسل در 7 روزگی و یادآور آن در 21 روزگی تزریق شد و در 28 روزگی، نمونه خون جهت تخمین تیتر آنتی بادی گرفته شد. برای تعیین تیتر آنتی بادی علیه عامل بیماری نیوکاسل از روش ممانعت از هماگلوتیناسیون استفاده شد. همچنین نمونه های خون جهت تعیین تعداد هتروفیل و لنفوسیت در لوله‏های حاوی هپارین جمع آوری شده و پس از همگن سازی نمونه خون گسترش آن تهیه شد. سلول‏های خونی روی گسترش توسط متانول ثابت شده و با محلول گیمسا رنگ آمیزی شدند. برای اندازه گیری تعداد هتروفیل و لنفوسیت، تعداد 100 سلول مورد شمارش قرار گرفتند. در انتهای آزمایش یعنی در 42 روزگی، دو پرنده با وزن نزدیک به میانگین وزنی پن مربوطه، از هر قفس انتخاب و کشتار شد. پس از کشتار، سینه و ران از لاشه جدا و بخشی از آن برای اندازه گیری پارامترهای کیفی به یخچال و بخشی جهت اندازه گیری مالون دی آلدهید به فریزر منتقل شـد. صفات کیفی گوشت شامل ظرفیت نگهداری آب، افت پخت، افت خونابه و pH گوشت، یک روز پس از کشتار و میزان مالون دی آلدهید گوشت (تست تیوباربیتوریک اسید) در فواصل زمانی 30 و 45 روز پس از کشتار اندازه گیری شد. یافته ها: نتایج نشان داد که اثر افزودن ویتامین های A و E و افزودن همزمان آنها بر مصرف خوراک، افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک در دوره های رشد، پایانی و کل دوره معنی دار بود و افزودن آنها منجر به افزایش مصرف خوراک و افزایش وزن و کاهش ضریب تبدیل خوراک شد (05/0>P). مصرف این دو ویتامین به تنهایی و همراه با هم، منجر به افزایش تولید آنتی بادی و درصد لنفوسیت و کاهش هتروفیل و نسبت هتروفیل به لنفوسیت شد و بالاترین تیتر آنتی بادی مربوط به جوجه های تغذیه شده با هر دو ویتامین بود (05/0>P). اثر افزودن ویتامین E و A به تنهایی و همچنین مصرف همزمان آنها، بر ا