علی فرهادیان

بدلیل پیچیدگی های زمین شناسی ساختگاه تونل و عدم انجام مطالعات اولیه کافی و دقیق در مسیر آن، گاهی ممکن است حین حفاری تونل، به حفرات بزرگ و سفره های آب زیرزمینی برخورد شود. تونل های کوهستانی هنگام برخورد با آب زیرزمینی پرفشار، با ریسک بسیار زیاد ناپایداری و ریزش و خسارات جانی و مالی مواجه هستند. این مطالعه به بررسی حفاری تونل شماره 8 قطعه 3 راهآهن قزوین انزلی در لیتولوژی سنگ میزبان ماسه سنگ، کنگلومرا و شیل های ژوراسیک میپردازد که هنگام حفاری در نیممقطع فوقانی با هجوم ناگهانی آب گرم زیرزمینی تحت فشار با دبی اولیه حدود یک متر مکعب بر ثانیه مواجه شد. در اثر برخورد تونل به زون آبدار، علاوه بر بروز خسارات مالی، باعث ناپایداری در سقف تونل و ریزش حدود 20 متر در تاج تونل گردید. شرایط زمینشناسی شامل لایهبندی موازی محور تونل، شیب همسو با توپوگرافی، وجود میانلایههای شیل و حضور آب گرم در سطوح لایهبندی از عوامل مؤثر بر این حادثه بودند. در این مقاله سعی شده است با تحلیل رفتار تودهسنگ از طریق روشهای تجربی مانند شاخص کیفی سنگ و امتیاز توده سنگ، بررسی هیدروژئولوژیکی آب ورودی و روند کاهش دبی آب تا مقدار پایدار کمتر از 10 لیتر بر ثانیه، همراه با راهکارهای پیشنهادی نوین برای تحکیم و کنترل جریان آب همچنین نحوه عملیات پر کردن فضای ریزشی عوامل اجرایی بتوانند از محل ریزش عبور نمایند. نتایج بررسی ها نشان داد ضمن پیشنهاد عملیات پرکردن فضای ریزش با استفاده از فوم بتن )بتن سبک(، ادامه حفاری تونل با استفاده از روش فورپولینگ 1 قسمت فوقانی سینه کار و استفاده از قابهای با فاصله داری 30 سانتیمتری میسر گردید.