محمد سادات حسینی

این پژوهش به منظور بررسی اثر اسید آسکوربیک و تنش خشکی بر خصوصیات فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی پایه های نارنج به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه سطح اسید آسکوربیک (0، 125 و 250 میکرومول بر لیتر) و دو سطح آبیاری (آبیاری معمولی و قطع آبیاری) اجرا گردید. صفات مورد بررسی شامل شاخص های رشد، رنگدانه های فتوسنتزی (کلروفیل a، b، کل و کاروتنوئید)، شاخص سبزینگی، محتوای نسبی آب، پرولین، قندهای محلول، پروتئین محلول، فعالیت آنزیم های پراکسیداز و کاتالاز، شاخص نشت یونی و مالون دی آلدهید بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تنش خشکی اثر معنی دار و منفی بر بیشتر صفات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاه داشت و موجب کاهش چشمگیر رنگدانه های فتوسنتزی، محتوای نسبی آب و افزایش شاخص های آسیب سلولی نظیر مالون دی آلدهید شد. در مقابل، اسید آسکوربیک با نقش آنتی اکسیدانی خود، توانست در بسیاری از صفات، تأثیرات تنش خشکی را به صورت معنی دار تعدیل کند. تأثیر اسید آسکوربیک بر صفاتی چون پرولین، فعالیت آنزیم های پراکسیداز و کاتالاز، قندهای محلول و محتوای پروتئین مشهود بود. همچنین، در برخی صفات از جمله پرولین، محتوای نسبی آب، MDA و آنزیم های آنتی اکسیدانی، اثرات متقابل بین تنش و اسید آسکوربیک نیز از نظر آماری معنی دار گزارش شد. به طور کلی، یافته های این تحقیق بیانگر آن است که کاربرد اسید آسکوربیک می تواند به عنوان راهکاری مؤثر در تقویت مقاومت پایه های مرکبات به تنش خشکی مورد استفاده قرار گیرد. این ترکیب با تنظیم پاسخ های بیوشیمیایی و فیزیولوژیکی، موجب بهبود وضعیت آب، کاهش تنش اکسیداتیو و تقویت سیستم دفاعی گیاه می شود. استفاده از اسید آسکوربیک در برنامه های مدیریت تنش خشکی در باغ های مرکبات، به ویژه در مناطق مستعد کم آبی، می تواند نقش مهمی در پایداری عملکرد ایفا کند.