مریم قسامی

مقدمه: هدف پژوهش بررسی نقش عوامل مادرانه )دلبستگی مادر، تنیدگی والدینی، ذهنآگاهی مادر، کیفیت مراقبت مادرانه و رفتارهای فرزندپروری( در شکلگیری مشکلات رفتاری کودکان بود. روش: پژوهش از نوع مطالعات توصیفی و در چارچوب یک طرح همبستگی انجام گرفت. نمونه را 290 نفر از مادران کودکان 3 تا 6 ساله شهر جیرفت تشکیل میدهند که به شیوهنمونهگیری خوشهای انتخاب شدند. مادران، مجموعهای از پرسشنامهها شامل مقیاس کیفیت مراقبت مادرانه، مقیاس فرزندپروری، مقیاس تنیدگی والدینی - فرم کوتاه، مقیاس دلبستگی بزرگسالان کولینز و رید، مقیاسهای رفتاری پیشدبستانی و مهدکودک و پرسشنامه پنجوجهی ذهنآگاهی را تکمیل کردند. به منظور ارزیابی روابط بین متغیرها در الگوی پیشنهادی، از مدلیابی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج: یافتههای مطالعه نشان داد مدل نهایی پس از حذف مسیر غیرمعنیدار شیوههای فرزندپروری به مشکلات رفتاری کودک، از برازش خوبی برخوردار بود و در مجموع، عوامل مادرانه توانست 51 درصد واریانس مشکلات رفتاری کودک را تبیین کند. یافتهها نشان داد دلبستگی مادرانه به صورت مستقیم بر ذهنآگاهی مادر، تنیدگی والدینی و شیوههای فرزندپروری اثر میگذارد و به صورت غیرمستقیم و از طریق تنیدگی والدینی و کیفیت مراقبت مادرانه بر مشکلات رفتاری کودک تاثیر میگذارد. یافتهها نشان داد ذهنآگاهی به صورت مستقیم بر تنیدگی والدینی، شیوههای فرزندپروری و کیفیت مراقبت مادرانه تاثیر میگذارد و با واسطهگری کیفیت مراقبت مادرانه و تنیدگی والدینی بر مشکلات رفتاری کودک اثر میگذارد. همچنین، تنیدگی والدینی هم به صورت مستقیم، و هم به صورت غیرمستقیم از طریق اثر بر کیفیت مراقبت مادرانه، بر مشکلات رفتاری کودک اثر میگذارد. بحث و نتیجهگیری: نتایج از نقش مهم ویژگیهای مادر در شکلگیری مشکلات رفتاری کودک حمایت کرد. مضامین کاربردی نتایج الگوی نهایی در آموزشهای فرزندپروری، به تفضیل مورد بحث قرار گرفت.