اسرا سالاری

بیماری های ویروسی گیاهی با کاهش 10 تا 94 درصدی عملکرد محصولات و خسارات سالانه میلیارد دلاری، تهدیدی جدی برای امنیت غذایی جهان هستند. مرور پژوهش ها (2000–2024) نشان می دهد که روش های سنتی مانند بررسی علائم ظاهری (با خطای بالا) و ELISA (کاربردی اما وابسته به آنتی بادی اختصاصی) همچنان مورد استفاده اند، ولی روش های مولکولی نظیر RT-PCR و Real-Time PCR با حساسیت بالا و همچنین توالی یابی نسل جدید (NGS) تحولی در شناسایی ویروس ها ایجاد کرده اند. فناوری های نوظهور مانند LAMP و RPA (قابل اجرا در مزرعه و نتایج سریع)، نانوحسگرهای طلا/نقره (با تغییر رنگ طی چند دقیقه)، سیستم های CRISPR-Cas (با دقت نزدیک به 99 درصد)، هوش مصنوعی (تشخیص بر پایه تصویر برگ)، و تراشه های میکروفلوئیدیک (با کاهش حجم نمونه) مسیر تشخیص را متحول ساخته اند. چالش های اصلی این فناوری ها شامل تنوع ژنتیکی ویروس ها، هزینه بالای روش های پیشرفته و محدودیت دسترسی در کشورهای در حال توسعه است. آینده مطلوب در ادغام فناوری ها، توسعه کیت های ارزان و قابل حمل و ترکیب آن ها با پایش هوشمند و آموزش کشاورزان نهفته است.