اعظم خسروی مشیزی

آتش سوزی در مناطق خشک و نیمه خشک یکی از مهم ترین عوامل تهدید کننده مراتع محسوب می شود و اثرات آن بسته به شرایط محیطی می تواند متنوع باشد، از جمله تأثیرات بر پوشش گیاهی و خصوصیات خاک. این مطالعه با هدف بررسی روند بازسازی پوشش گیاهی و تغییرات ویژگی های خاک پس از آتش سوزی در مراتع نوبند – احمدآباد واقع در شمال شهرستان میناب انجام شد. روش تحقیق شامل نمونه برداری از پوشش گیاهی به صورت تصادفی-سیستماتیک در مناطق شاهد و آتش سوزی شده بود. تحلیل شاخص های تنوع گونه ای شامل شانون-وینر، سیمپسون، مارگالف، منهینیک و یکنواختی با استفاده از نرم افزار PAST صورت گرفت. نتایج نشان داد که منطقه شاهد با میانگین تاج پوشش 75 ± 21 درصد، بالاترین درصد پوشش گیاهی را در میان مناطق مطالعه شده دارد. تغییرات پوشش گیاهی مناطق آتش سوزی نسبت به منطقه شاهد منفی بود و بیشترین کاهش در سال 1399 با میانگین تغییرات 61/0 ± 15/0 ثبت شد. همچنین تحلیل واریانس یک طرفه بیانگر اختلاف معنی دار بین چهار منطقه: شاهد، آتش سوزی های سال های 96، 98 و 99 در شاخص های سیمپسون، مارگالف و یکنواختی با سطح اطمینان 99 درصد و در شاخص شانون-وینر با سطح اطمینان 95 درصد بود. برای بررسی ارتباط میان گونه های گیاهی با مناطق مورد مطالعه، تحلیل DCA انجام شد. گونه هایی مانند Acacia ehrenbergiana، Desmostachya bipinnata، Salvadora persica، Cymbopogon jwarancusa،Stipa barbata، Artemisia sieberi، Artemisia aucheri، Tamarix mascatensis و Calligonum comosum بیشترین ارتباط را با منطقه شاهد داشتند که نشان دهنده حساسیت آن ها به آتش سوزی است؛ زیرا درصد تاج پوشش این گونه ها در مناطق آتش سوزی به شدت کاهش یافت. در ارتباط با خاک، نتایج تحلیل واریانس نشان داد که چهار منطقه: شاهد، آتش سوزی سال های 96، 98 و 99 از نظر میزان کربن خاک و هدایت الکتریکی (EC) در سطح اطمینان 99 درصد، و از نظر اسیدیته خاک در سطح اطمینان 95 درصد اختلاف معنی داری دارند. تغییرات کربن خاک در مناطق آتش سوزی نسبت به منطقه شاهد مثبت بود و بیشترین افزایش در سال 99 با میانگین تغییرات 11/1 ± 15/0 مشاهده شد. اما تغییرات هدایت الکتریکی خاک در مناطق آتش سوزی نسبت به منطقه شاهد روند منفی داشت.