قباد جلالی

کاربرد گسترده علف کش ها در کشاورزی برای کنترل علف های هرز، نگرانی هایی را در مورد تأثیر این ترکیبات بر ویژگی های زیستی خاک برانگیخته است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر علف کش های مختلف بر برخی شاخص های زیستی خاک در شرایط مزرعه در سال 1401 انجام شد. در این پژوهش، تأثیر 12 تیمار علف کش رایج، شامل انواع پیش کاشت و پس رویشی بر شاخص های زیستی خاک ارزیابی گردید. تیمارهای آزمایشی شامل علف کش های آلیل ایزوتیوسیانات (دامینوس)، تری فلوکسی سولفورون سدیم + آمیترین (کریسمت)، بنتازون + ام سی پی آ (بازاگران ام )، تری کلوپیر (گارلن)، اتوکسی سولفورون + تریافامون (کانسیل)، اگزادیازون (رونستار)، ریم سولفورون (تی توس)، فلوراسولام + فلوآزیفوپ پی بوتیل + پرتیلاکلر (دکستر)، فلوراسولام + مزوتریون (سوپریم)، بنتازون + بن سولفورون متیل (بازاگران + لونداکس) و بنتازون + بیس پیریباک سدیم (بازاگران + کلین وید) به همراه تیمار شاهد (بدون کاربرد علف کش) بودند. نمونه برداری خاک در سه مرحله 5، 30 و 90 روز پس از مصرف علف کش ها از عمق 0 تا 30 سانتیمتری صورت گرفت. پارامترهای اندازه گیری شده شامل جمعیت میکروبی (باکتری ها و قارچ ها)، فعالیت آنزیم های اسیدفسفاتاز، آلکالین فسفاتاز، کاتالاز، بتاگلوکوزیداز، دهیدروژناز، فسفاتاز و اوره آز، تنفس پایه، تنفس برانگیخته، کربن زیست توده میکروبی، نیتروژن زیست توده میکروبی و فسفر زیست توده میکروبی بودند. نتایج نشان داد که علف کش های مورد مطالعه اثرات متفاوتی بر ویژگی های زیستی خاک دارند. در حالیکه تیمار شاهد و علف کش زیستی آلیل ایزوتیوسیانات، کمترین اثر منفی را بر جمعیت میکروبی در بازه های زمانی 5، 30 و 90 روز پس از کاربرد نشان دادند؛ در حالی که بیشترین تأثیر منفی بر جمعیت باکتری ها، قارچ ها و فعالیت آنزیم های خاک، در مدت زمان 5 روز پس از کاربرد علف کش ها مشاهده شد. با این حال، با گذشت زمان و 90 روز پس از کاربرد، فعالیت جمعیت میکروبی و آنزیم های مورد بررسی به حالت تعادل و نزدیک به شرایط شاهد بازگشت. این مطالعه نشان می دهد که انتخاب نوع علف کش و زمان مصرف آن می تواند تأثیر قابل ملاحظه ای بر سلامت زیستی خاک داشته باشد و علف کش های با منشأ طبیعی، نظیر آلیل ایزوتیوسیانات، ممکن است گزینه های مناسب تری برای حفظ و پایداری کیفیت بیولوژیکی خاک باشند.